استراتژی نظامی عراق:

درکی که عراقی­ها از وضعیت سیاسی،‌ نظامی و اجتماعی ایران داشتند، سبب شد تا استراتژی عراق با هدف کسب پیروزی سریع بر پایه­ی  «جنگ محدود و برق آسا» طرح­ریزی شود.

       استراتژی عملیاتی عراق:

جبهه­ی جنوبی:

ارتش عراق تلاش اصلی خود را در منطقه­ی جنوب متمرکز کرده و مأموریت اجرای آن را به سپاه سوم داده بود.

    جبهه­ی میانی:

سپاه دوم عراق در جبهه­ی میانی فرماندهی می­کرد. هدف­های عراق در این جبهه به منظور تأمین بغداد از طریق تعمیق مرزهای شرقی طرح­ریزی شده بود.

جبهه­ی شمالی:

در جبهه­ی شمالی، سپاه یکم با لشکر 7 و 11 مأموریت داشت ضمن حفاظت از منطقه، نیروهای ضد انقلاب را به منظور تجزیه­ی کردستان و بخشی از آذربایجان­غربی پشتیبانی کند.

       هجوم هوایی عراق:

هجوم سراسری ارتش عراق روز 31/6/1359 در ساعت 14:00 با حمله­ی هوایی به 19 شهر ایران آغاز شد و همزمان، شهرهای مرزی زیر آماج حملات توپخانه­ی عراق قرار گرفت.

       هجوم سراسری:

در روز 31/6/1359، در پی حملات گسترده­ی هواپیماهای جنگی و پشتیبانی آتش توپخانه، نیروی زمینی ارتش عراق در سه جبهه و در هر جبهه با یک سپاه هجوم خود را به خاک جمهوری اسلامی ایران آغاز کرد.

    جبهه­ی جنوبی:

سپاه سوم ارتش عراق در جبهه­ی جنوبی هجوم خود را از چند محور آغاز کرد. لشکر 10 زرهی طی شش روز 80 کیلومتر پیش­روی کرد و در محور شرهانی­ـ­جسرنادری نیروهایش را به سرعت در غرب رودخانه­ی کرخه مستقر کرد. لشکر 1 مکانیزه­ی عراق نیز در محور فکه­ـ ­شوش پیش­روی کرد. لشکر9 زرهی عراق در دو محور تنگه­ی چزابه­ـ ­سوسنگرد ـ اهواز و طلائیه ـ جفیر ـ اهواز، با تصرّّف شهرهای بستان و سوسنگرد و ارتفاعات الله اکبر به سمت اهواز پیش­روی کرد. لشکر 5 مکانیزه­ی عراق در محور کوشک ـ پادگان­حمید ـ اهواز، بعد از تصرّّف پادگان حمید و قطع جاده­ی خرمشهر­ـ اهواز در 15 کیلومتری جنوب­غربی اهواز استقرار یافت. در محور خرمشهرـ آبادان پس از 19 روز تلاش ناموفق تیپ 33 نیروی مخصوص و یک تیپ از لشکر 5 مکانیزه، سرانجام با عبور لشکر 3 زرهی از رودخانه­ی کارون و قطع جاده­ی آبادان­ـ اهواز و آبادان­ـ ماهشهر، آبادان محاصره شد و محاصره­ی خرمشهر کامل گردید. در این وضعیت با ملحق شدن نیروهای لشکر 11 پیاده­ی ارتش عراق به نیروهای درگیر در خرمشهر، در روز 3/8/1359 عراقی­ها پس از 34 روز درگیری بی­وقفه، خرمشهر را اشغال کردند.

   جبهه­ی میانی:

لشکر 6 زرهی در جبهه­ی میانی هجوم خود را در محور قصرشیرین­ـ سرپل ذهاب، از سه جهت آغاز کرد. لشکر 8 پیاده­ی عراق به محور دشت­ذهاب حمله کرد تا هدف لشکر 6 را تکمیل نماید. با مسدود ساختن جاده­ی سرپل ذهاب­ـ قصرشیرین، و تکمیل محاصره، پس از 5 روز قصرشیرین به اشغال درآمد. لشکر 12 زرهی عراق در محور مندلی­ـ سومار با عبور از تنگه­ی  میان­تنگ به شهر سومار و از محور مندلی­ـ نفت­شهر با عبور از تنگه­ی شمال نفت­شهر به این شهر حمله کرد. در این حمله سومار اشغال شد و نفت­شهر نیز پس از 48 ساعت تصرّّف گردید. لشکر 2 پیاده­ی عراق در محور مهران، برای تصرّّف شهر مهران از سه محور فرعی تک خود را آغاز کرد.

جبهه­ی شمالی:

سپاه یکم، احتیاط ارتش عراق به شمار می­رفت و در جبهه­ی شمالی به دلیل حضورضدانقلاب و تسلّط آنان در نقاط مرزی عملاً تحرّک عمده­ای نداشت. از سپاه یکم تنها لشکر 7 پیاده با هجوم خود، ارتفاعات مرزی مریوان و شهر نوسود را به تصرّّف درآورد.

       از مقاومت تا آزادسازی سرزمین­های جنوبی:

نظر به اهمیّت جبهه­ی جنوبی مهمترین هدف عراق از جنگ،‌ تصرّّف این منطقه بود. عراق با ارزیابی توان نیروهای مسلح ایران،‌ حمله به هدف­های خود را با اتخاذ استراتژی جنگ پرشدت و سریع، در روز 31/6/1359 آغاز نمود.  در این حال استعداد نیروهای خودی به یک لشکر هم نمی­رسید و اندک بودن توان رزم و تجهیزات،‌ نتوانست نقش بازدارندگی در هجوم اولیه را ایفا نماید. اما نیروهای مردمی با دارا بودن روحیه­ی انقلابی؛ اجازه ندادند یگان­های نظامی دشمن به نقاط مهم کلیدی دست یابند. 

استراتژی آزادسازی مناطق اشغالی به وسیله­ی دو سازمان به طور مستقل دنبال می­شد. یک حرکت آشکار و به فرماندهی رئیس­جمهور وقت و با اتکا به سازمان ارتش و یک حرکت غیر­آشکار و خفیف، بدون رهبری معلوم، توسط نیروهای مردمی و سپاه.  هنگامی که جریان اول نتوانست به تعهدات و توقعات عمومی پاسخ دهد،‌ به طور طبیعی از میدان عمل خارج شد. جریان دوم،‌ آرام آرام هویت خویش را اثبات کرد و به مرور ابزار و سازمان جریان اول را نیز تحت­پوشش قرار داد و نیروهای انقلابی به این صورت،‌ ابتکارعمل و فرماندهی صحنه را به دست گرفتند. بدین ترتیب مقدمات اجرای استراتژی آزادسازی مناطق اشغالی با دکترین جدید فراهم شد و در چهار عملیات گسترده به نام­های ثامن­الائمه(ع)، طریق­القدس، فتح­المبین و بیت­المقدس با موفقیت هماهنگ در سطح فرماندهی و سازمان رزم بین ارتش و سپاه انجام شد. با این زمینه­سازی عملیات زنجیره­ای طراحی شد،‌ ابتدا عملیات طریق­القدس با هدف آزادسازی بستان طرح­ریزی و اجرا شد. عملیات فتح­المبین با هدف انهدام نیروهای دشمن و کاهش خطوط پدافندی خودی، طرح­ریزی و اجرا شد. این عملیات که در آستانه­ی فرارسیدن سال جدید و ایّام نوروز انجام گرفت، از لحاظ شمار نیروهای شرکت­کننده در آن «جنگ فراگیر مردمی» نامیده شد. بلافاصله بعد از عملیات فتح­المبین،‌ منطقه­ی عمومی غرب کارون به عنوان آخرین منطقه­ی اشغالی جبهه­ی جنوبی برای عملیات انتخاب و طرح­ریزی شد. دشمن اطمینان زیادی داشت آزادسازی این منطقه به عنوان آخرین منطقه­ی اشغالی در جنوب، هدف عملیات بعدی جمهوری اسلامی است؛‌ ضمن آن که شکست عراق در خرمشهر، تصور احتمال سقوط بصره را هم در پی داشت. لذا طرح­ریزی و اجرای   موفقیت­آمیز عملیات بیت­المقدس بزرگترین پیروزی سیاسی­ـ نظامی جمهوری اسلامی ایران در جنگ تلقی شد.

 تعقیب متجاوز در جبهه­ی جنوبی:

هرچند تا پایان دوره­ی آزادسازی اکثر مناطق تحت اشغال آزاد شده بود، لیکن ارتفاعات مهم مرزی از حمرین تا چزابه و مناطق مرزی طلائیه، کوشک و شلمچه همچنان در اشغال ارتش عراق بود و شهرهای آبادان و خرمشهر زیر دید و تیر دشمن قرار داشتند. در چنین وضعیتی جمهوری اسلامی ایران استراتژی «تعقیب متجاوز» را اتخاذ کرد.

   برای دست­یابی به این هدف، سه محور شناخته شده بود: محور شرقی(شلمچه و زید)،‌ محور شمالی(جاده­ی العماره­ ـ بصره) و محور جنوبی(شبه جزیره­ی فاو). اولین تلاش خودی از نزدیک­ترین محور   (محور شرقی) با نام عملیات رمضان طراحی و اجرا گردید. پس از آن با اجرای عملیات محرم درمنطقه­ی عمومی دهلران­ـ موسیان و تصرّّف ارتفاعات مرزی، وضعیت به طور نسبی بهبود یافت. در ادامه­ی تلاش­های خودی، عملیات والفجر مقدماتی به ابتکار سپاه و عملیات والفجر1 به ابتکار ارتش انجام شد. با نظر سپاه پاسداران، منطقه­ی هورالهویزه به عنوان منطقه­ای بکر برای محاصره­ی بصره از محور شمالی انتخاب شد و عملیات خیبر در این منطقه به اجرا درآمد که تا آن زمان (1362) ابتکار عملی بی­نظیر در جنگ به شمار می­رفت. در سال 1363 عملیات بدر به منظور توسعه و تکمیل هدف­های عملیات خیبر به اجرا درآمد. در پوشش این عملیات­های محدود، زمینه­ی اجرای عملیاتی گسترده در منطقه­ی فاو فراهم شد طوری که در بهمن ماه 1364 رزمندگان با عبور از رودخانه­ی خروشان و عریض اروند و اجرای عملیات والفجر8 شگفتی بزرگی آفریدند و علاوه بر تصرّّف شهر فاو و منطقه­ی بزرگی از سرزمین عراق،‌ تنها راه آبی عراق به   خلیج­فارس،‌ خورعبدالله، را بستند. در دی 1365 عملیات کربلای4 با هدف عبور از اروند و پیشروی به سوی ابوالخصیب به اجرا درآمد که با موفقیت توأم نبود. اندکی بعد ( 19/10/1365) رزمندگان اسلام با اجرای عملیات کربلای5، انبوه استحکامات و موانع نفوذ­ناپذیر ارتش عراق را در شرق بصره درهم شکستند. در ماه­های پایانی جنگ، در خرداد 1367، عملیات بیت المقدس7 در منطقه­ی شلمچه اجرا شد.

       دفاع  ساکن تا پایان جنگ:

پس از آزادی خرمشهر، در جبهه­ی میانی عملیات­های متعددی با اهداف: پشتیبانی جبهه­ی جنوبی، تأمین شهرهای مرزی، آزادسازی مناطق اشغالی، فریب دشمن و کسب برتری تاکتیکی در منطقه، طراحی و اجرا شد.

        هجوم مجدد عراق:

رژیم عراق به دلیل برتری نظامی که از اوایل سال 1367، با تصرّّف بخشهایی از خاک عراق که در اختیار قوای ایران بود کسب کرد، خودداری ایران از پذیرش قطع­نامه­ی 598 را به سود خود ارزیابی می­کرد. اما با پذیرش قطع­نامه­ی 598 در روز 27/4/1367 به وسیله­ی جمهوری اسلامی ایران، دچار سردرگمی شد. تنها سه روز پس از این که ایران قطع­نامه­ی 598 را پذیرفت، ارتش عراق در روز 31/4/1367 تهاجم گسترده­ای را در سه جبهه­ی جنوبی، میانی و شمالی آغاز کرد. هدف عراق از این اقدام، وارد کردن ضربه­ی سنگین نظامی به ایران، اشغال زمین و به اسارت گرفتن شمار بیشتری از نظامیان ایرانی بود. هجوم عراق که در ابتدا با موفقیت­هایی همراه بود، پس از سه روز نتایج معکوس داد طوری که در سوم مرداد 1367، رژیم عراق اعلام عقب­نشینی کرد.

 آتش­بس:

پس از شکست آخرین تهاجم سراسری ارتش عراق که در پایان تیر ماه1367 آغاز شد، و نیز شکست هجوم نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در محور کرمانشاه، عراق سرانجام در 15/5/1367 به پذیرش آتش­بس تن­داد. در پی آن دبیر کل سازمان ملل در جلسه­ی شورای امنیت که در تاریخ 17/5/1367 با حضور نمایندگان ایران و عراق تشکیل شده بود، ساعت 3 بامداد روز 29 مرداد 1367 را زمان رسمی آتش­بس اعلام کرد.

    بخش مسابقه:

1)       مأموریت اداره­ی جنگ در جبهه­ی جنوبی بر عهده­ی کدام سپاه ارتش عراق بود؟

الف)سپاه یکم      ب)سپاه دوم     ج)سپاه سوم     د)سپاه چهارم

2)       هجوم سراسری ارتش عراق در چه روزی آغاز شد؟

الف)31/6/59      ب)30/6/59     ج)29/6/59     د)1/7/59

3)       خرمشهر در چه تاریخی به تصرّف عراقی­ها درآمد؟

الف)1/8/59       ب)2/8/59       ج)3/8/59      د)4/8/59

4)       شهر سومار توسط کدام لشکر عراق به تصرّف درآمد؟

   الف)لشکر12 زرهی    ب)لشکر9 زرهی    ج)لشکر1 مکانیزه  

د)لشکر8 پیاده

5)       کدام عملیات به عنوان «جنگ فراگیر مردمی» نامیده شد؟

   الف)ثامن­الائمه(ع)    ب)طریق­القدس   ج)فتح­المبین   د)بیت­المقدس

6)       اجرای موفقیت­آمیز کدام عملیات به عنوان بزرگترین پیروزی

   سیاسی­ـ نظامی جمهوری اسلامی ایران تلقی شد؟

   الف)ثامن­الائمه(ع)    ب)طریق­القدس   ج)فتح­المبین   د)بیت­المقدس

7)       عملیات والفجر مقدماتی و عملیات والفجر1 به ترتیب به ابتکار کدام سازمان­ها انجام گرفتند؟

   الف)سپاه­ـ ارتش   ب)ارتش­ـ سپاه    ج)سپاه­ـ سپاه   د)ارتش­ـ ارتش

8)       کدام عملیات به تصرّف شهر فاو انجامید؟

   الف)کربلای4    ب)بیت­المقدس7    ج)والفجر 8   د)والفجر مقدماتی

9)       هجوم مجدد عراق در چه تاریخی انجام گرفت؟

الف)28/4/67   ب)29/4/67   ج)30/4/67    د)31/4/67

10)   طبق اعلام دبیرکل سازمان ملل، زمان رسمی آتش­بس کدام تاریخ بود؟

الف)29مرداد1367    ب)17مرداد1367  ج)15مرداد1367   د)16مرداد1367

 توضیحات شرکت در مسابقه:

مخاطب فهیم و ارجمند

سؤالات این مسابقه از متن موجود طراحی شده است.

جهت پاسخ­گویی می­توانید از مطالعه­ی آن بهره­مند شوید.

مکان تحویل پاسخنامه:

به صورت نظر جوابهای خود را به ترتیب از سوال ۱ تا ۱۰ همراه با مشخصات کامل خود به صورت فرم مشخصات زیر بنویسید 

مهلت تحویل پاسخنامه:

دوشنبه 6/7/88

زمان و نحوه­ی اعلام نتایج:

با برندگان تماس تلفنی گرفته خواهد شد.

به 20 نفر از برندگان به قید قرعه هدایای نفیسی اهدا خواهد شد.

شرکت در مسابقه فقط با ارائه­ی مشخصات کامل امکان­پذیر می­باشد.

* توضیح:

نحوه ارسال پاسخنامه از طریق پیام سایبری (اینترنتی):

نمونه پیام زیر را تکمیل نموده و به صورت یک نظر (پیام) در قسمت  comment مطلب ارسال نمایید.

۱. *

2. *

3. *

4. *

5. *

6. *

7. *

8. *

9. *

10. *

نام:علی          نام خانوادگی: علی پور            رشته تحصیلی: مدیریت            سال ورودی: ۸۷

شماره تماس: ۰۹۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰